İspanyolet, pencere ya da kapı kanadını tek kol hareketiyle kasaya birkaç noktadan kilitleyen mekanizmadır. Kolu çevirdiğinizde kanadın kenarı boyunca uzanan çubuk kayar, üzerindeki kilitleme noktaları kasadaki karşılıklara geçer ve kanat fitile bastırılarak yerine oturur. PVC, ahşap ve alüminyum doğramalarda kullanılır; kanadın nasıl açılacağını da bu parça belirler.
İspanyolet Kilit Mekanizması Nasıl Çalışır?
İspanyolet kilit mekanizması, kolun dönme hareketini çubuğun doğrusal hareketine çevirir. Kol çoğu kanatta orta yüksekliğe yakın durur, çubuk da kanadın kol tarafındaki kenarı boyunca uzanır. Kolu kapattığınızda çubuk kayar, kilitleme noktaları kasadaki karşılıkların arkasına geçer. Böylece kanat kenar boyunca birkaç noktadan tutulur.
Kilitlenen nokta arttıkça kanadı tek bir yerinden zorlayıp açmak güçleşir. Kanat kasaya daha eşit baskıyla çekildiği için fitil düzgün sıkışır, hava ve ses geçişi azalır. Eski pencerelerdeki ispanyoletler de aynı işi görürdü: kanadı üstten ve alttan aynı anda kasaya kilitlerdi.
İspanyolet Takımında Hangi Parçalar Bulunur?
İspanyolet takımı, bir kanadı kilitlemek için gereken parçaların tek set olarak satılan biçimidir. İçeriği sisteme ve üreticiye göre değişir; çoğu takımda şunlar bulunur:
- Kol: Mekanizmayı çalıştıran ve elle tutulan parça.
- İspanyolet gövdesi: Kolun bağlandığı, kanat kenarı boyunca uzanan hareketli çubuk.
- Kilitleme noktaları: Çubuğun üzerindeki, kasaya geçen tırnak veya makaralar.
- İspanyolet karşılığı: Kasaya vidalanan ve kilitleme noktalarını tutan parça; zamak gibi döküm malzemelerden üretilen modelleri de bulunur.
- Montaj aksesuarları: Vidalar ve bağlantı parçaları.
Çift açılım sistemlerde donanıma makas ve köşe parçaları da eklenir; kanadı üstten açık konumda tutan bunlardır. Yalnızca kol ya da karşılık arızalıysa takımın tamamını değiştirmeniz gerekmeyebilir.
İspanyolet Çeşitleri

İspanyoletler açılım tipine, kilitleme noktası sayısına, doğrama malzemesine ve üretildiği döneme göre ayrılır. Sık karşılaşılan türler şöyle:
| Tür | Çalışma biçimi | Yaygın kullanım |
|---|---|---|
| Tek açılım | Kanat yalnızca yana açılır | Standart pencere kanatları |
| Çift açılım | Kanat yandan açılır veya üstten devrilir | Havalandırma istenen pencereler |
| Çok noktalı | Kenar boyunca birkaç noktadan kilitler | Büyük kanatlar, balkon ve dış kapılar |
| Sürme | Sürgülü kanadı kasaya kilitler | Sürgülü kapı ve pencereler |
| Eski tip | T biçimli kolla üstten ve alttan kilitler | Eski ahşap pencereler |
Tek Açılım ve Çift Açılım İspanyolet
Tek açılım ispanyolette kolun iki konumu vardır: kapalı ve açık. Kanat menteşe tarafından dönerek yana açılır. Çift açılım ispanyolette kola üçüncü bir konum eklenir. Kolu yukarı çevirdiğinizde kanat alt kenarı üzerinde içeri doğru devrilir ve üstte küçük bir aralık bırakır. Pencereyi tamamen açmadan odayı havalandırabilirsiniz. Parça sayısı arttığı için çift açılım donanımın montajı ve ayarı daha fazla özen ister.
Tek Noktalı ve Çok Noktalı Modeller
Tek noktalı modeller kanadı tek bir yerden tutar ve küçük kanatlarda kullanılır. Kanat büyüdükçe tek nokta yetmeyebilir; uçlar kasadan ayrılır, fitil her yerde aynı ölçüde sıkışmaz. Çok noktalı ispanyoletler kenar boyunca birkaç noktadan kilitlediği için balkon kapılarında, dış kapılarda ve uzun kanatlarda tercih edilir.
PVC, Ahşap ve Alüminyum Doğramaya Göre Farklar
İspanyolet doğramanın profiline göre üretilir. PVC için tasarlanmış bir model ahşap kanada çoğu zaman uymaz. PVC pencere ve kapılarda mekanizma profilin içindeki kanala yerleşir. Ahşap doğramalarda yuvaya gömülen ya da yüzeye monte edilen modeller vardır; hangisinin kullanılacağı kanadın yapısına bağlıdır. Alüminyum sistemlerde de donanımı profil serisine göre seçmek gerekir. Sürgülü kapı ve pencerelerde sürme ispanyolet denen ayrı modeller kullanılır. Parçalar çelik, alüminyum, pirinç veya plastik olabilir; nemli ortamlarda paslanmaya karşı yüzey koruması olanları seçin.
Eski Tip İspanyolet

Eski tip ispanyolet daha çok eski ahşap pencerelerde görülür. Ortadaki T biçimli kolla çevrilir ve kanadı aynı anda üstten ve alttan kilitler. Çoğunlukla kanadın iç yüzeyinde boydan boya uzanır; pirinçten yapılmış örnekleri de vardır. Bu modellerin sorunu standart olmamaları. Boy, kol yüksekliği ve uç biçimi binadan binaya değiştiği için kırılan parçanın aynısını bulmak zordur. Ararken eski parçanın fotoğrafını çekin, toplam boyunu ve kolun konumunu not edin. Birebir eşi bulunamazsa kanadı yeni bir mekanizmaya uyarlamak gerekir; bu işi ustaya bırakın.
Doğru İspanyolet Nasıl Seçilir?
Yalnızca görünüşe bakarak alınan ispanyolet kanada uymayabilir. Önce ölçüye, sonra uyuma bakın.
İspanyolet Ölçüsü Nasıl Alınır?
Değişim yapıyorsanız en güvenilir yol, mevcut ispanyoleti söküp uçtan uca boyunu ölçmektir. Kolun bağlandığı göbeğin uçlara mesafesini de ölçün; kol aynı yüksekliğe gelmezse eski delikler tutmaz. Yeni bir kanatta kol tarafındaki kanat yüksekliği esas alınır, ispanyolet boyu bu ölçüye uyan aralıktan seçilir. Satıcıya bu ölçülerle gidin.
Profil, Açılım ve Karşılık Uyumu
Doğramanın markasını ve serisini biliyorsanız ona uygun donanımı aramak en kısa yoldur. Sonra kanadın tek açılım mı çift açılım mı olacağına karar verin. Tek açılım bir kanadı çift açılıma çevirmek için ispanyoletin yanında makas ve uygun menteşe gibi ek parçalar gerekir. Son olarak ispanyolet karşılığının, yeni mekanizmanın kilitleme noktalarıyla aynı hizada olduğuna bakın. Karşılık yanlış yerdeyse kol kapansa bile kanat tam kilitlenmez.
İspanyolet Fiyatlarını Etkileyen Unsurlar
İspanyolet fiyatları için tek bir rakam vermek mümkün değil. Fiyat şunlara göre değişir:
- Boy: Uzun kanatlar için üretilen modeller daha fazla malzeme içerir.
- Açılım tipi: Çift açılım donanım, tek açılıma göre daha çok parçadan oluşur.
- Kilitleme noktası sayısı: Çok noktalı sistemlerin yapısı daha karmaşıktır.
- Malzeme ve yüzey işlemi: Paslanmaya karşı korumalı parçalar ve kullanılan alaşım fiyata yansır.
- Takım veya tek parça: Kolu, karşılığı ya da gövdeyi ayrı almakla tam set almak arasında fark vardır.
Fiyatlar satıcıya, markaya ve döneme göre de değişir. Karşılaştırma yaparken aynı ölçü ve açılım tipindeki ürünlere bakın. Montajı ustaya yaptıracaksanız ücretini de toplam maliyete ekleyin.
İspanyolet Bakımı ve Arıza Belirtileri
Çubuğun ve kilitleme noktalarının tozunu ara ara alın, hareketli parçaları üreticinin önerdiği yağlayıcıyla yağlayın; birçok sorun böyle önlenir. Kol zor dönüyorsa, kapalıyken kanattan hava geliyorsa, mekanizma gıcırdıyorsa ya da kanadın bir köşesi kasaya oturmuyorsa ayar veya parça değişimi gerekiyor olabilir. Sıkışan kolu zorlamayın, göbek kırılabilir. Bu belirtileri görünce kanadın ayarını erken kontrol ettirmek çoğu zaman daha ucuza gelir.



